Rynek i gospodarka
Ministerstwo Klimatu i Środowiska odpowiada na krytykę po ogłoszeniu moratorium na pozyskiwanie drewna
Rynek i gospodarka
14 kwietnia 2025 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) opublikowało oficjalny komunikat, w którym przyznało, że decyzje dotyczące wstrzymania pozyskiwania drewna w wybranych obszarach leśnych, objęte tzw. moratorium, miały charakter interwencyjny i nie zostały poprzedzone żadną analizą społeczną ani ekonomiczną. Jak zaznaczono w dokumencie, działania podjęto w oparciu wyłącznie o przesłanki przyrodnicze. Oświadczenie to wywołało falę komentarzy i obaw – zarówno ze strony samorządów, przedsiębiorców, jak i organizacji społecznych.
Opr. W.M., źródło: Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego
Samorządy i lokalne społeczności pominięte
Zaskakującym elementem ujawnionym w komunikacie MKiŚ jest brak jakichkolwiek konsultacji społecznych. Samorządy lokalne – które najlepiej znają potrzeby mieszkańców i gospodarki swoich regionów – nie zostały zaproszone do udziału w procesie decyzyjnym. Głos społeczności zamieszkujących tereny zależne od gospodarki leśnej został całkowicie pominięty, mimo że to właśnie one w największym stopniu odczuwają skutki decyzji ministerstwa.
„ Pominięcie tych kluczowych interesariuszy jest nie tylko przejawem braku transparentności, ale również naruszeniem zasad zrównoważonego rozwoju, które zakładają równoważenie aspektów ekologicznych, społecznych i ekonomicznych.”
Ochrona przyrody czy decyzja bez refleksji?
Choć celem wprowadzenia moratorium miała być ochrona środowiska naturalnego, to brak szerszej refleksji nad skutkami społecznymi i gospodarczymi takiej decyzji budzi poważne wątpliwości. Ograniczenia w użytkowaniu lasów publicznych wpływają bezpośrednio na osoby pracujące w przemyśle drzewnym, a także na lokalnych przedsiębiorców, których działalność powiązana jest z dostępem do surowca drzewnego.
Wstrzymanie pozyskiwania drewna może doprowadzić do poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu lokalnych rynków pracy, spadku dochodów gmin oraz zwiększenia kosztów surowca dla przetwórstwa i budownictwa. Efekty te mogą mieć charakter długofalowy, prowadząc do stagnacji gospodarczej w wielu regionach kraju.
Straty finansowe i ryzyko destabilizacji
Z ekonomicznego punktu widzenia, moratorium – jeśli zostanie utrzymane bez zmian – grozi znacznymi stratami finansowymi dla wielu gmin i powiatów. W wielu rejonach kraju dochody z gospodarki leśnej stanowią istotny element budżetów lokalnych. Zatrzymanie pozyskiwania drewna może skutkować obniżeniem wpływów z podatków, ograniczeniem inwestycji samorządowych i pogorszeniem jakości życia mieszkańców.
Dodatkowo, lokalne zakłady usług leśnych, tartaki, firmy transportowe oraz inne podmioty współpracujące z Lasami Państwowymi zostają postawione w bardzo trudnej sytuacji. Bez przejrzystego planu działania i konsultacji, wiele firm może zostać zmuszonych do ograniczenia działalności lub zamknięcia.
Zarządzanie zasobami wymaga dialogu
Eksperci i przedstawiciele branży drzewnej zgodnie podkreślają, że decyzje dotyczące użytkowania zasobów naturalnych – zwłaszcza takich jak lasy państwowe – muszą być poprzedzane szerokimi analizami i prowadzonymi w dialogu ze wszystkimi zainteresowanymi stronami. Pominięcie aspektów społecznych i ekonomicznych w procesie decyzyjnym jest poważnym uchybieniem i podważa zaufanie do instytucji publicznych.
Ministerstwo, jako zarządca istotnej części zasobów państwowych, powinno działać w sposób odpowiedzialny i zrównoważony – uwzględniając nie tylko potrzeby ochrony przyrody, ale również realia życia społecznego i gospodarczego. Tylko w ten sposób możliwe jest osiągnięcie długofalowych korzyści i uniknięcie konfliktów społecznych.
Potrzeba przejrzystości i korekty działań
W obecnej sytuacji kluczowe wydaje się podjęcie pilnych działań naprawczych. Potrzebna jest transparentna analiza skutków już wprowadzonych ograniczeń oraz natychmiastowe rozpoczęcie dialogu z samorządami i branżą leśną. Bez tego, decyzje podejmowane przez MKiŚ mogą okazać się nie tylko nieskuteczne, ale również szkodliwe – zarówno dla gospodarki, jak i dla ochrony środowiska, której miały przecież służyć.
Wnioski na przyszłość
Sytuacja związana z moratorium pokazała, jak ważne jest uwzględnianie wielu perspektyw przy podejmowaniu decyzji dotyczących środowiska i zasobów naturalnych. Ekologia, gospodarka i społeczeństwo to system naczyń połączonych – nie da się skutecznie chronić jednego, ignorując pozostałe.
W przyszłości Ministerstwo Klimatu i Środowiska powinno dążyć do wypracowania bardziej zrównoważonego modelu podejmowania decyzji – opartego na rzetelnych analizach, otwartości na konsultacje i szacunku dla lokalnych społeczności. Tylko wtedy możliwe będzie pogodzenie ochrony środowiska z rozwojem gospodarczym i społecznym kraju.
Aktualności
Lasy Państwowe wdrożą punktację w ramach nowego systemu handlu drewnem
Rynek i gospodarka
Lasy Państwowe wprowadzą od nowego roku nowy system sprzedaży drewna, oparty na punktacji promującej lokalny przerób drewna – poinformował w rozmowie z PAP wiceminister klimatu Mikołaj Dorożała.
Na początku tego roku kierownictwo resortu klimatu i środowiska przedstawiło dziewięć rekomendacji mających na celu ograniczenie eksportu nieprzetworzonego drewna z Polski. Wiceminister Dorożała zapewnił, że prace nad tymi rozwiązaniami są w toku i mają wejść w życie od 2025 roku.
– Specjalny zespół w Lasach Państwowych pracuje nad ograniczeniem eksportu nieprzetworzonego drewna z Polski. Lasy Państwowe są odpowiedzialne za przygotowanie całej koncepcji, przeanalizowanie jej oraz stworzenie mechanizmów uszczelniających sprzedaż drewna – powiedział Dorożała.
Od nowego roku w systemie sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe pojawi się nowa kategoria, która będzie promować lokalny przerób drewna. – Dyrekcja Lasów Państwowych dała jasny sygnał, że od przyszłego roku będą nowe zasady sprzedaży drewna. Ważnym komponentem będzie element proklimatyczny. Lokalność przerobu będzie osobną kategorią w historii zakupowej i będzie punktowana – dodał wiceminister.
Pod koniec czerwca Lasy Państwowe informowały, że powstanie międzyresortowy zespół ds. ograniczenia eksportu surowca drzewnego. W skład zespołu wejdą przedstawiciele Ministerstwa Finansów – Krajowej Administracji Skarbowej, Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Rozwoju i Technologii, Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Komendy Głównej Policji, Najwyższej Izby Kontroli, Polskiej Izby Gospodarczej Przemysłu Drzewnego, Wojewody Pomorskiego, urzędów transportowych oraz zarządców portów morskich.
Według danych udostępnionych przez Lasy Państwowe, w latach 2019-2023 z Polski wyeksportowano 14,3 mln ton nieprzetworzonego drewna, z czego w 2023 roku było to 2,2 mln ton. Najwięcej drewna trafiło do Niemiec – 5,3 mln ton, co stanowiło 37% eksportu w tym okresie. Kolejne miejsca zajmują inne kraje (35% eksportu) oraz Chiny (28%).
„Według danych udostępnionych przez Lasy Państwowe, w latach 2019-2023 z Polski wyeksportowano 14,3 mln ton nieprzetworzonego drewna, z czego w 2023 roku było to 2,2 mln ton. Najwięcej drewna trafiło do Niemiec – 5,3 mln ton, co stanowiło 37% eksportu w tym okresie. Kolejne miejsca zajmują inne kraje (35% eksportu) oraz Chiny (28%).”
Większość pozyskiwanego przez Lasy Państwowe drewna jest przeznaczana dla przedsiębiorców i kupowana za pośrednictwem Portalu Leśno-Drzewnego (70% oferowanej miąższości) oraz w systemie sprzedaży aukcyjnej (30%). Pozostałe 20% trafia do sprzedaży detalicznej, głównie do odbiorców indywidualnych.
Do zakupów w ramach Portalu Leśno-Drzewnego mają dostęp przedsiębiorcy posiadający tzw. historię zakupów, czyli nabywali drewno od Lasów Państwowych w poprzednich latach.
Na aukcjach systemowych drewno mogą kupować wszyscy przedsiębiorcy, także podmioty nowe, które nie mają historii zakupów. Na aukcjach e-drewno, które odbywają się na bieżąco, dostępne są oferty nadleśnictw, często dotyczące niewielkich ilości surowca.
W październiku 2023 roku Lasy Państwowe opublikowały nowe zasady sprzedaży drewna na lata 2024-2026. W 2024 roku procedury sprzedaży ofertowej będą odbywać się trzy razy do roku, a nie dwa, jak wcześniej. Wprowadzono również nową punktację związaną z głębokością przerobu drewna.
Dzięki nowym rozwiązaniom, Lasy Państwowe mają nadzieję na skuteczne ograniczenie eksportu nieprzetworzonego drewna oraz wsparcie lokalnych przetwórców, co przyniesie korzyści zarówno dla gospodarki, jak i środowiska naturalnego.
